Een toompje kippen houden

Je hebt besloten om een toompje kippen te gaan houden. Maar, hoe begin je daar nu aan? Welk materiaal heb je allemaal nodig, welke verzorging hebben ze nodig en wanneer alles voorbereid is, welk ras neem je dan? Hier is alvast een wegwijzer in het kippen houden. 

Algemene verzorging

Scharrelen
Scharrelen

De verzorging van kippen is over het algemeen vrij simpel. Elke dag eten en drinken geven, de kippen controleren en het hok ontdoen van de ontlasting. Bij het voorzien van een goede basis, krijg je al snel veel terug, in tegenstelling tot veel andere huisdieren. Zo leggen ze lekkere eitjes, verkleinen ze de afvalberg en ontdoen ze de tuin van onkruid en slakken. 

Qua voeding kunnen kippen veel krijgen, maar de absolute basis is legmeel of legkorrel, grit en een goede granenmix. Gemiddeld krijgen ze van de legmeel/legkorrel zo'n 120 gram per dag per kip, afhankelijk van de grootte van de kip is dit meer of minder. Granen slechts 1 of 2 handjes per dag, afhankelijk van de grootte van de toom. Van granen worden ze snel te dik. Grit moet onbeperkt beschikbaar zijn. Daarbovenop is het ook goed dat ze veel groene voeding krijgen. Denk maar aan gras, onkruid, kruiden, ... Al de rest is bijkomstig, maar van voeding zoals groenten en fruit krijgen ze een goede vitamineboost en mag af en toe zeker bijgegeven worden. Indien je hooi legt in het kippenhok, moet je oppassen dat ze hier niet teveel van eten. Het hooi kan een prop vormen in de krop en een kropverstopping veroorzaken. Daarnaast zullen ze ook smullen van keukenrestjes, pas hierbij wel op voor de zaken die ze niet mogen hebben. Neem dus zeker een kijkje op de pagina 'kippenweetjes en tips' voor de voeding die niet goed is voor ze. 

Wanneer de toom veel ruimte heeft om te scharrelen zoals in een bos of weiland, kan het goed zijn dat ze amper van hun beschikbare eten eten. Kippen vinden het veel interessanter om al scharrelend hun eigen maaltje te zoeken. 

Gewoon kraantjeswater als drinkwater is zeker voldoende. Je kan het drinkwater verrijken met extra vitamines of appelazijn. Geef in beide gevallen ook geen overmaat, want een teveel van sommige vitamines kan schadelijk zijn voor de gezondheid. In de winter bij vriestemperaturen komt het voor dat de drinkbakken bevriezen wanneer deze buiten staan. Je kan hiervoor  kleine warmteplaatjes of warmtestaven kopen die bevriezing voorkomen.

Kloek leert de kuikentjes drinken
Kloek leert de kuikentjes drinken

Het is ook belangrijk om het kippenhok regelmatig goed schoon te maken. Elke dag of bijna elke dag de ontlasting eruit halen en regelmatig de bodembedekking vervangen is noodzaak. Mest is de belangrijkste doorgeef-factor bij parasieten. Ze herbesmetten zichzelf of besmetten anderen wanneer ze in contact komen met besmette mesthoopjes. Bovendien zou jij het toch ook niet leuk vinden om in jouw eigen ontlasting te moeten slapen? 

Waar ook op gelet moet worden in het hok is bloedluis. Deze parasiet is een veel voorkomend fenomeen bij kippen. Vooral in de zomer (maar ook in de winter!) is het belangrijk om regelmatig te controleren dat er geen aanwezig zijn in het hok en indien aanwezig, het hok grondig te behandelen. Meer hierover bij de belangrijkste kippenziektes. 

Mooi kippenhok van uitstekende kwaliteit
Mooi kippenhok van uitstekende kwaliteit

Benodigdheden

In het begin zal het wat zoeken zijn naar wat het gemakkelijkst is voor jou om ze te verzorgen en wat voor hen het meest aangenaam is. Hier zijn alvast de basisbenodigdheden die je nodig zal hebben wanneer je kippen wil houden: 

1. Kippenhok

Dit is een zeer belangrijk onderdeel en het is uit den boze om hierop te besparen. Let erop dat het kippenhok niet teveel gaatjes, spleetjes, ... heeft in verband met bloedluis. Wanneer je een houten kippenhok koopt zoals het rode op de foto hierboven, kan je best de spleten dichtkitten. Zo hebben bloedluizen geen of veel minder verstopplaatsen. 

Houten kippenhokken worden het meest verkocht in de standaard dierenwinkels, maar zijn niet altijd van goede kwaliteit. Ik weet uit ervaring dat een houten kippenhok, gemaakt van slechte kwaliteit hout, kan gaan schimmelen aan de binnenkant. Dit komt omdat kippen veel warmte afgeven tijdens de nacht en de binnenkant van het hok dan heel vochtig wordt, met schimmel tot gevolg. Bij een kippenhok van degelijk materiaal komt dit niet of nauwelijks voor. 

Een plastic kippenhok is ook een optie. Hier komt bijna geen bloedluis bij voor omdat er geen of nauwelijks spleten zijn. Bovendien is het ook gemakkelijk om schoon te maken. Investeren in een plastieke Eglu van Omlet.nl is zeker de moeite waard. Deze huisjes gaan gemakkelijk 10-20 jaar mee, terwijl een houten huisje sneller aan vervanging toe is. 

Denk ook zeker na over het aantal kippen dat je wil houden bij de aanschaf van een kippenhuisje. In de winter slapen ze graag dicht op elkaar, maar in de zomer bij hete temperaturen is het een marteling om met teveel in een te klein kippenhok te zitten en kunnen ze zelfs sterven aan oververhitting. Wanneer je veel kippen wil gaan houden, is het misschien zelfs beter om een plastiek of houten tuinhuis te overwegen als kippenhok. Er zijn alleszinds zeer veel mogelijkheden wanneer je creatief genoeg denkt!  

(Panoramafoto) Wij hebben onze oude paardenstallen omgebouwd tot kippenstallen met een rek voor de kleinere spullen, opslagbakken voor eten, grote plantenpotten voor de eierleggers en slaapstokken (takken uit het bos).
(Panoramafoto) Wij hebben onze oude paardenstallen omgebouwd tot kippenstallen met een rek voor de kleinere spullen, opslagbakken voor eten, grote plantenpotten voor de eierleggers en slaapstokken (takken uit het bos).

2. Eet -en drinkbakje

Bij de aanschaf van een drinkbak is het belangrijk om te controleren dat het geen lekkende drinkbak is. Lekkende drinkbakken zijn een broeihaard voor coccidiose. Een eetbak komt in alle vormen en maten, het is volledig afhankelijk aan hoeveel je eraan wil uitgeven. Doe zeker altijd het eten in een eetbak waar ze niet in kunnen scharrelen. Op eetrestjes komt vaak ongedierte af (ratten, muizen, ...). Ratten zijn gekend als roofdier voor kippen en muizen kunnen ziektes overdragen. Denk eventueel ook na over een opslagbak voor het eten in te doen. 

3. Omheining + bescherming roofdieren

Dit is een volledig persoonlijke keuze. Sommige mensen vinden het geen probleem dat de kippen door de hele tuin lopen en soms zelfs binnenkomen. Maar indien je toch niet graag kippenstrontjes ziet liggen op jouw mooie terras, is er de mogelijkheid om de kippen een beperktere ruimte te geven. Geef kippen echter wel voldoende ruimte om te scharrelen. Als ze een te kleine ruimte krijgen, gaan ze heel ongelukkig zijn, stoppen met leggen en gefrustreerd worden (pluimen uittrekken, agressie, ...). Reken voor een toom van 4 hennen en een haan zeker 10-15 m2. De 1 m2 per kip die de meeste dierenwinkels aanraden, is absoluut niet genoeg ruimte om een kip op te houden. Hou er ook rekening mee dat de meeste kippenrassen erom bekend staan dat ze het mooie gazonnetje omwoelen door het scharrelen. Heel mooi zijn de kastanjehouten omheiningen, maar er zijn ook goedkopere alternatieven zoals enkele palen met kippengaas. 

Je kan er ook voor kiezen om ze beter te beschermen tegen roofdieren. Roofvogels zijn een gevaar vanuit de lucht en zijn enkel tegen te houden door een volière te zetten. Voor vossen, marters en andere gevaartes op de grond zal je zowel de bovenkant van de ren als de onderkant van de ren moeten beveiligen. Indien je dicht aan een bos woont, heb je meer kans om bezoek te krijgen van een roofdier. Maar ook mensen die in de stad wonen, hebben al gemeld dat ze kippen zijn verloren aan 1 van de vele roofdieren. Sommigen krijgen nooit bezoek van een roofdier, maar eenmaal het roofdier weet dat er bij jou voedsel is, zullen ze zeker terugkomen. Ze hoeven daarvoor maar 1 keer te zijn langs geweest. Het is bovendien verschrikkelijk om jouw geliefde kippen half opgegeten, doodgebeten of niet meer terug te vinden. Sommigen verliezen er maar 1, anderen (bijna) hun hele toom in één keer. 

Wat je altijd kan doen om ze te beschermen en wat geen geld kost, enkel een beetje moeite, is ze 's avonds in hun hok opsluiten en ze 's morgens weer vrij laten. Er bestaan ook automatische deurtjes die je op een bepaald tijdstip kan instellen. Echter kost dit veel geld en wanneer een kip niet op tijd binnen is, is ze buitengesloten. 

Het is natuurlijk prachtig als je jouw kippen in alle vrijheid kan laten rondlopen. Jammer genoeg is het onmogelijk om te voorzien of je ooit bezoek gaat krijgen van een roofdier. Dit is een kwestie van puur geluk. Ikzelf hou mijn kippen in een bos en heb nog nooit last gehad van vossen of marters, alhoewel we 100% zeker zijn dat die hier rondlopen. Waar ik wel last van heb, zijn haviken. Ik gaf mijn kippen alle vrijheid in ons bos van 10 are, maar om elke dag een kip te verliezen, was niet de moeite. Ze durfden ook niet meer uit hun stal komen, dus waren we genoodzaakt om een oplossing te vinden. 

De 'oplossing'
De 'oplossing'

4. Voeding

Ga op zoek bij verschillende dierenwinkels naar een goede voeding. Ikzelf geef 'country's best': legmeel (gold 4 mash), Ardeense granenmix en grit+vit. Ik raad ook sterk 'Hobby first' aan. Een goede basisvoeding zorgt voor een goed immuunsysteem en gezonde kippen. 

5. Bodembedekking 

Denk goed na over welke bodembedekking je gaat leggen in het kippenhok. Hooi en stro wordt veel gebruikt en is gemakkelijk schoon te houden, maar is niet ideaal voor de composthoop omdat het slecht vergaat. Beukensnippers zijn ook een goede bodembedekking en composteerbaar. Echter vinden de hennetjes het leuker om een nest te maken met hooi, stro en takjes. 

6. Zoek een goede pluimveearts in je buurt

Hiermee bedoel ik dan ook echt een pluimveearts. Veel dierenartsen studeren af in kleine huisdieren, paarden, ... met slechts een kleine basiskennis over pluimvee. Het is dus belangrijk om een goede pluimveearts (=een dierenarts afgestudeerd in pluimvee) onder de vleugel te nemen indien je kippen ziek worden of parasieten hebben. Vaak is een bezoek aan een pluimveearts ook goedkoper omdat deze gerichter gaat behandelen en onderzoeken. 

7. De kippen 

Wanneer je het hele lijstje hebt afgewerkt en je bent klaar om kippen te gaan kopen, moet je ook eens bekijken welk kippenras je wilt houden. Er zijn honderden kippenrassen en ze hebben elk hun raskenmerken. Het belangrijkste om over na te denken is: waarom wil je kippen houden? Er zijn 3 mogelijkheden die je kan combineren met elkaar: 

1. Voor de eieren

2. Voor het vlees

3. Voor gezelschap

Ook belangrijk is de grootte die je wil houden. Er bestaan (hele) grote rassen, middelgrote rassen en ook krielen, oftewel (zeer) kleine rassen. Grotere rassen hebben meer plaats nodig en zijn vaak meer 'destructief' dan kleinere rassen. 

Tot slot moet je ook bedenken hoeveel kippen je wil houden. Neem je enkel hennen of neem je ook een haan erbij? Lees dan zeker de voor -en nadelen van het al dan niet houden van een haan!

Eventuele problemen

Het kan gebeuren dat niet alles altijd vlekkeloos verloopt. Je bent tot slot van rekening ook bezig met levende dieren. Kippen kunnen ziek worden of gedragsproblemen krijgen. Lees hier alvast meer over de eventuele problemen die kunnen optreden en hoe je ze moet oplossen:

Contact

Indien je problemen ondervindt of je hebt nog vragen over het kippen houden in het algemeen, stuur mij gerust jouw vra(a)g(en) en ik probeer je zo goed mogelijk verder te helpen. Je vindt alvast ook veel inspiratie en tips in mijn facebookgroep!

> https://www.facebook.com/groups/maranscochinchickenfarm/