Waarom een haan? 

Hanen zijn vaak erg leuke dieren om te houden. Ze hebben een beetje een ondeugend karakter als ze jong zijn, zijn gemakkelijker tam te maken dan hennen en hebben prachtige kleuren. Jammer genoeg hebben ze een slecht imago omdat ze de buren/jezelf wakker maken met hun gekraai en soms krijgen ze zelfs meteen de stempel 'agressief' opgedrukt. Toch is het nemen van een haan zeker de moeite waard, indien je geen te lastige buren hebt natuurlijk. 

De taken van een haan

Eigenlijk heeft het houden van een haan meer voordelen dan nadelen. Het is natuurlijk aan jezelf om te beslissen of de voordelen opwegen tegen de nadelen. De haan staat bovendien uit de rangorde van de hennen. Hiermee wordt bedoeld dat een haan nooit hoger of lager in rang kan komen bij de hennen, hij staat altijd erboven. Het is normaal dat de hennen hem zullen onderwerpen aan 'een test' in het begin om te zien of hij geschikt is om zijn mannetje te staan. Wanneer de hennen hem geaccepteerd hebben als haan, mag hij de hennen bevruchten en zal hij voor ze zorgen. Een haan heeft echter veel taken om zijn toom tevreden te houden:

1. Een territorium houden

Een haan kraait om de omgeving te laten weten dat hij op die plaats is met zijn hennen en ze hem niet moeten kruisen. Doet een buitenstaander dat toch, dan zal deze verjaagd worden met desnoods een gevecht op leven en dood (wanneer 2 hanen elkaars pad kruisen). Ook hennen die van buitenaf komen zullen niet zomaar geaccepteerd worden. Vaak is de haan dan wel tevreden met een extra hen en zal hij haar meteen bevruchten, maar zullen de andere hennen de pikorde moeten bepalen. 

Sommige hanen vinden het ook niet leuk wanneer de verzorger hun territorium betreedt en zullen dan aanvallen. Dit is natuurlijk gedrag en moet zeker niet persoonlijk worden opgevat. Toch is het helemaal niet gewenst, want je moet natuurlijk de kippen kunnen verzorgen zonder er met stress naartoe te gaan. Dit soort 'agressie' is het moeilijkst op te lossen. Niet verder kweken met dit soort hanen en de haan eventueel laten inslapen is de enige oplossing. Vaak is dit probleem ook gerelateerd met een te hoog testosterongehalte. 

2. Hennenruzies oplossen

Een haan in een toom kan een rustigere toom betekenen. Hennen kunnen nog al eens kibbelen en de hennen die laagst in rang staan krijgen het vaak het hard te verduren. Wanneer de hennen onenigheid hebben, zal de haan ertussen komen en de ruzie stoppen. Ook wanneer er een extreem dominante hen aanwezig is in de toom, is het een goede zaak om eens na te denken om een haan aan te schaffen. De andere, minder dominante hennen krijgen dan veel meer kansen. 

3. Voedsel zoeken

Eén van de schattigste dingen die een haan doet, is voedsel zoeken voor zijn hennen. Wanneer hij iets lekkers gevonden heeft, zal hij de hennen roepen en het eten laten vallen voor hun. 

4. De hennen beschermen

Kippen zijn prooidieren en liefst zijn ze ook vluchtdieren. Wanneer ze worden bedreigd door een roofdier, zal de haan vaak de eerste zijn die het loodje legt (of juist niet). Hij zal er alles aan doen om zijn toom te beschermen. Hij houdt zijn omgeving in het oog en communiceert met de hennen wanneer hij een bedreiging ziet. De hennen zullen dan schuilen en hij ook wanneer hij de mogelijkheid heeft. Het kan ook zijn dat ze de bedreiging niet snel genoeg gezien hebben en dan is de haan genoodzaakt om de aanval in te zetten. Hiervoor zal hij zijn bek en sporen gebruiken om zoveel mogelijk schade toe te brengen of zal zichzelf voor een hen werpen om tijd voor hun te winnen. 

Wanneer de haan zijn hennen té hard beschermt, kan dit ook weer als agressie beschouwd worden. Ook dit is natuurlijk gedrag en dient niet persoonlijk opgevat te worden. De haan zal de verzorger aanvallen wanneer deze een hen uit de toom wegneemt of wanneer de verzorger de haan niet genoeg als haan behandelt. Verdere escalatie is gemakkelijk te voorkomen door de haan altijd als eerste eten te geven, geen bedreigende bewegingen te maken (intimiderend gedrag zoals rechtstaan voor hem) en de hennen niet overdag weg te nemen (behalve als het niet anders kan) maar 's avonds als ze op stok zitten. Het kan ook zijn dat de haan té familiaal is opgevoed en de verzorger als hen aanziet. De haan raakt dan gefrustreerd omdat hij de verzorger niet kan bevruchten. Hem herplaatsen kan dan een uitkomst bieden. 

5. Bevruchting

De belangrijkste taak van een haan is natuurlijk de eieren bevruchten. Hij zal hierbij de hennetjes verleiden met een dansje. Hij sleept hierbij 1 van zijn vleugels over de grond en trappelt over de grond in een halve cirkel. Als de hen zijn dansje accepteert, mag hij haar bevruchten. Hij neemt hierbij de veren in de nek of op het hoofd vast en gaat op haar vleugels/rug staan terwijl hij zijn penis naar de cloaca van de hen probeert te brengen. 

Het gebeurt ook vaak dat een hen er geen zin in heeft. Aangezien de haan meerdere keren per dag wil treden, worden soms de nekveren en kopveren uitgetrokken en wordt de hen 'verkracht'. Sommige hanen zijn hier geen helden in en kunnen de hen flink bezeren. Hennen met een kale rug of wondes zijn dan geen uitzondering. Hier bestaan echter kippenzadeltjes voor zodat de rug van de hen beschermd wordt en de haan toch kan blijven treden. Dit kan ook gebeuren wanneer de haan een voorkeur heeft voor een bepaalde hen of wanneer de haan te groot is voor zijn toom. 

Het ligt echter volledig aan de hen wanneer er nakomelingen zullen zijn. Zij zal enkele, al dan niet bevruchte, eieren leggen en beslissen wanneer het tijd is om broeds te worden. Zij blijft dan 21 dagen (of langer) op haar eieren zitten tot ze kuikens heeft.


Deze hen heeft alvast geen zin in kuikens...
Deze hen heeft alvast geen zin in kuikens...

De juiste haan kiezen

> Idealiter hou je een haan van hetzelfde ras als de hennen. Dit is qua grootte en karakter de beste combinatie. Het is echter ook mogelijk om een haan te houden die iets groter, maar dan ook echt niet veel, of kleiner is dan de toom hennen. Een te grote haan kan de hennen behoorlijk pijn doen als hij te zwaar is. Een te kleine haan zal de hennen niet goed kunnen bevruchten, maar zal ze wel met heel zijn hart zo goed mogelijk verzorgen. Het is echter wel moeilijk om serieus genomen te worden door de hennen als ze over hem kunnen lopen... 

> Indien vaak kraaien een probleem is, neem dan zeker geen grote haan. Kleine haantjes kraaien vaak veel minder hard (er zijn natuurlijk uitzonderingen). Je hebt ook haantjes die niet of maar 1-2 keer per dag kraaien. Dit is volledig individueel per haan. Ikzelf heb 1 grote haan die de hele dag luid zal kraaien, 1 kleine haan die zo'n 2-3 keer per dag een beetje kraait en 1 haan die ik niet of nauwelijks hoor. Mocht je het juist wel graag horen: er bestaan ook de zogezegde 'langkraaiers'. Veel kraaien kan ook uit verveling of frustratie. Veel afleiding kan dus ook een oplossing bieden. Indien je echt heel lastige buren hebt, is het natuurlijk jammer genoeg niet mogelijk om een haan te houden. 

> Hou er rekening mee dat je per 5-6 hennen 1 haan kan houden. 1-4 hennen per haan is te weinig en ze zullen gegarandeerd kaalgetreden worden. Meerdere hanen houden is goed mogelijk wanneer je over een grotere toom beschikt. Het hangt ook af van het karakter van het ras dat je houdt. Neem voor 2 hanen minimaal 9-10 hennen. Het kan altijd dat het op een bepaald punt verkeerd gaat tussen meerdere hanen in een toom. Hanen hebben wél een rangorde onder elkaar, er zal dus altijd 1 opperhaan zijn met de meeste hennen. Wanneer een haan onder de opperhaan meer hennen wil, zal hij hiervoor moeten vechten en dat zal zeker niet gewaardeerd worden door de opperhaan. Ikzelf heb 2 cochin kriel hanen in een toom met 8 cochin kriel hennen en dat gaat prima. Het hangt echter volledig af van het karakter van de hanen, sommige hanen dulden geen andere hanen in de toom, ook al hebben ze 20 hennen. Het best is om 2 hanen samen te laten opgroeien of een jonge haan bij een oudere haan te zetten. 2 oudere hanen plots bij elkaar houden, is problemen zoeken en zal zelden uitgevochten worden zonder dat er bloed aan te pas komt. 

Een cochin kriel haantje die zich zelden laat horen
Een cochin kriel haantje die zich zelden laat horen

Kuikens

Wanneer je een volledige toom kippen houdt, dus hennen + één of meerdere ha(a)n(en), ga je bevruchte eieren hebben (als de haan vruchtbaar is tenminste) en heb je de kans om kuikens te krijgen. Een bevrucht ei is echter niet te onderscheiden van een niet-bevrucht ei en is nog perfect eetbaar. Een haan is trouwens vanaf een leeftijd van 4-5 maand al vruchtbaar! 

Sommige kippenrassen worden zeer vaak broeds, wat wil zeggen dat ze op hun eieren blijven zitten tot er kuikens uitkomen. Je kan de eieren ook opsparen en ze in een broedmachine leggen. Wanneer je geen haan kan of wil houden, zal je nooit nakomelingen hebben van jouw eigen kippen. Je kan natuurlijk wel bevruchte eieren kopen van iemand anders. 

Weetje: Hennen kunnen het sperma van de haan tot wel 2 weken opslaan. 

Dit cochin kriel kloekje heeft 4 van haar eigen eitjes uitgebroed
Dit cochin kriel kloekje heeft 4 van haar eigen eitjes uitgebroed

Extra

'Identiteitscrisis'

Wat veel mensen niet weten, is dat ook een hen agressief kan zijn en hanengedrag kan gaan vertonen. Wanneer een hen het gevoel heeft dat er niet genoeg leiding is in de toom, kan zij beslissen om te transformeren naar een haan. De hen begint plots te kraaien, legt geen eieren meer en zoekt voedsel voor de andere hennen. Bij deze transformatie gebeuren ook inwendige veranderingen. Ze gaat natuurlijk niet opeens teelballen krijgen, maar het testosterongehalte gaat aanzienlijk verhogen. Een haan houden is dan de beste oplossing.